Şimdiki zaman
Урок 6: настоящее продолженное время — «я читаю», «ты не спишь», «вы работаете?»
← Все материалы
Şimdiki zaman описывает то, что происходит сейчас («Я читаю»), и то, что делаем регулярно («Каждый день я работаю»). Главная метка времени — -yor: okuyorum — я читаю. Нажмите на турецкую фразу, чтобы услышать произношение.
Новые слова урока
🏃 Глаголы
🧺 Yapmak и другие сочетания
⏰ Время и частота
👨👩👧 Слова урока
📖 1. Формула: основа + yor + личный аффикс
Убираем -mak / -mek, добавляем -yor, потом личное окончание. Сам -yor никогда не меняется, поэтому окончания после него всегда с u:
| окончание | okumak — читать | по-русски | |
|---|---|---|---|
| Ben | -um | okuyorum | я читаю |
| Sen | -sun | okuyorsun | ты читаешь |
| O | — | okuyor | он читает |
| Biz | -uz | okuyoruz | мы читаем |
| Siz | -sunuz | okuyorsunuz | вы читаете |
| Onlar | -lar | okuyorlar | они читают |
💡 Окончания те же, что вы знаете из урока «Я — учитель» (doktorum, doktorsun…), только всегда в варианте с u, потому что в yor гласная o: okuyorum, geliyorsun, yapıyoruz.
📖 2. Основа на гласную и на согласную
- Основа на гласную — просто + yor: oku → okuyor, uyu → uyuyor.
- Основа на согласную — сначала соединительная гласная ı / i / u / ü по четверной гармонии, потом yor:
a ı→ı
e i→i
o u→u
ö ü→ü
yapıyorделает (a → ı)
çalışıyorработает (ı → ı)
geliyorприходит (e → i)
geziyorгуляет
oturuyorсидит (u → u)
koşuyorбегает (o → u)
görüyorвидит (ö → ü)
yürüyorидёт пешком (на гласную)
📖 3. Основа на -a / -e: гласная меняется
Если основа кончается на a или e, эта гласная выпадает, и на её место встаёт ı / i / u / ü — по гласной, которая стоит перед ней:
yaşa → yaşıyorживёт (yaşamak)
bekle → bekliyorждёт (beklemek)
anla → anlıyorпонимает (anlamak)
izle → izliyorсмотрит (izlemek)
oyna → oynuyorиграет (o → u)
dinle → dinliyorслушает (dinlemek)
söyle → söylüyorговорит, поёт (ö → ü)
ütüle → ütülüyorгладит (ü → ü)
💡 Исключения, которые надо запомнить: yemek → yiyor (ест), demek → diyor (говорит). Не путайте с основой на согласную: yap-mak → yapıyor (гласная добавляется), а yaşa-mak → yaşıyor (гласная меняется).
📖 4. Озвончение: t → d
У нескольких частых глаголов последняя t основы перед гласной превращается в d:
git → gidiyorидёт, едет (gitmek)
et → ediyorделает (etmek)
tat → tadıyorпробует на вкус (tatmak)
dans ediyorumя танцую (dans etmek)
yardım ediyorumя помогаю (yardım etmek)
seyrediyorumя смотрю (seyretmek)
hissediyorumя чувствую (hissetmek)
reddediyorumя отказываюсь (reddetmek)
Ben okula gidiyorum.
Я иду в школу.
Televizyon seyrediyorsun.
Ты смотришь телевизор.
💡 Не все глаголы на t озвончаются: çalışmak, oturmak, satmak (продавать → satıyor) — без изменений. Озвончение надо просто запомнить у gitmek, etmek (и всех «… etmek»), tatmak.
📖 5. Отрицание: -mı / -mi / -mu / -mü + yor
Отрицание ставится между основой и yor: основа + mı / mi / mu / mü + yor + личный аффикс. Гласная частицы — по последней гласной основы.
okumuyorне читает
yaşamıyorне живёт (a не выпадает!)
gitmiyorне идёт (без озвончения)
beklemiyorне ждёт
izlemiyorumя не смотрю
bilmiyorsunты не знаешь
yemiyorlarони не едят
kalkmıyoruzмы не встаём
💡 В отрицании основа не меняется: yaşamıyor (а не «yaşımıyor»), gitmiyor (а не «gidmiyor»), yemiyor. Со словом hiç («никогда») глагол всегда в отрицании: Ben hiç sigara içmiyorum — Я никогда не курю.
📖 6. Вопрос: -yor + mu + личный аффикс
Вопросительная частица mu идёт после -yor отдельным словом, и личное окончание переезжает на неё. У onlar — наоборот: -lar остаётся на глаголе, потом mı.
| okumak | bilmek | по-русски | |
|---|---|---|---|
| Ben | okuyor muyum? | biliyor muyum? | я читаю? / я знаю? |
| Sen | okuyor musun? | biliyor musun? | ты читаешь? |
| O | okuyor mu? | biliyor mu? | он читает? |
| Biz | okuyor muyuz? | biliyor muyuz? | мы читаем? |
| Siz | okuyor musunuz? | biliyor musunuz? | вы читаете? |
| Onlar | okuyorlar mı? | biliyorlar mı? | они читают? |
Çocuklar kitap okuyorlar mı? — Дети читают книги?
Hayır, okumuyorlar. Televizyon seyrediyorlar. (Нет, не читают. Они смотрят телевизор.)
💡 Вопрос со словом-вопросом (ne, nerede, kaçta…) — без mu: Ne yapıyorsun? — «Что ты делаешь?», Nerede yaşıyorsun? — «Где ты живёшь?».
📖 7. Kaçta? — Во сколько?
Kaçta? — «во сколько?». Ответ: число + местный падеж -da / -de / -ta / -te. На письме цифрами — через апостроф: 7'de.
| время | по-турецки | цифрами |
|---|---|---|
| 1:00 | birde | 1'de |
| 2:00 | ikide | 2'de |
| 3:00 | üçte | 3'te |
| 4:00 | dörtte | 4'te |
| 5:00 | beşte | 5'te |
| 6:00 | altıda | 6'da |
| 7:00 | yedide | 7'de |
| 8:00 | sekizde | 8'de |
| 9:00 | dokuzda | 9'da |
| 10:00 | onda | 10'da |
| 11:00 | on birde | 11'de |
| 12:00 | on ikide | 12'de |
Kaçta kalkıyorsun? — Во сколько ты встаёшь?
Dokuzda kalkıyorum. (Я встаю в девять.)
💡 После üç, dört, beş (глухие ç, t, ş) — -te. Половина — buçuk: on buçukta — в половине одиннадцатого (10:30).
📖 8. Ne sıklıkla? Kaç defa? — Как часто? Сколько раз?
şimdiсейчас
her günкаждый день
her haftaкаждую неделю
her ayкаждый месяц
her yılкаждый год
genellikleобычно
sık sıkчасто
bazenиногда
nadirenредко
hiçникогда (+ отрицание)
Kaç defa / kaç kere / kaç kez — «сколько раз» (все три значат одно и то же). Период — в местном падеже: saatte, günde, haftada, ayda, yılda — «в час, в день, в неделю, в месяц, в год».
Ne sıklıkla müzik dinliyorsun? — Как часто ты слушаешь музыку?
Her gün müzik dinliyorum. (Каждый день.)
Haftada kaç defa spor yapıyorsunuz? — Сколько раз в неделю вы занимаетесь спортом?
Haftada iki defa spor yapıyorum. (Два раза в неделю.)
💡 hiç работает только с отрицанием: «Hiç sigara içmiyorum» (никогда не курю). Сравните: her — «каждый», hiç — «никогда».
📖 9. YAPMAK: «делать» + существительное
Множество бытовых действий строится как «существительное + yapmak»:
yemek yapmakготовить еду
temizlik yapmakубираться
kahvaltı yapmakзавтракать
duş yapmakпринимать душ (= duş almak)
alışveriş yapmakделать покупки
makyaj yapmakкраситься
tatil yapmakотдыхать в отпуске
spor yapmakзаниматься спортом
ödev yapmakделать домашнее задание
💡 Kim yemek yapıyor? — «Кто готовит?». hazırlamak — готовить (подготавливать), hazır — готовый.
Просклоняйте слова — 1
OKUMAK читать
Ben okuyorum (я читаю)
Sen okuyorsun (ты читаешь)
O okuyor (он читает)
Biz okuyoruz (мы читаем)
Siz okuyorsunuz (вы читаете)
Onlar okuyorlar (они читают)
YAPMAK делать
Ben yapıyorum (я делаю)
Sen yapıyorsun (ты делаешь)
O yapıyor (он делает)
Biz yapıyoruz (мы делаем)
Siz yapıyorsunuz (вы делаете)
Onlar yapıyorlar (они делают)
GELMEK приходить
Ben geliyorum (я прихожу)
Sen geliyorsun (ты приходишь)
O geliyor (он приходит)
Biz geliyoruz (мы приходим)
Siz geliyorsunuz (вы приходите)
Onlar geliyorlar (они приходят)
UYUMAK спать
Ben uyuyorum (я сплю)
Sen uyuyorsun (ты спишь)
O uyuyor (он спит)
Biz uyuyoruz (мы спим)
Siz uyuyorsunuz (вы спите)
Onlar uyuyorlar (они спят)
💡 oku, uyu — на гласную, просто + yor. yap — на согласную, a → ı; gel — e → i. Пометки с доски: Ne yapıyorsun? — «Что ты делаешь?», siz geliyorsunuz, biz geliyoruz, spor yapıyorum, uyuyorum.
Просклоняйте слова — 2 (основа на -a / -e)
ANLAMAK понимать
Ben anlıyorum (я понимаю)
Sen anlıyorsun (ты понимаешь)
O anlıyor (он понимает)
Biz anlıyoruz (мы понимаем)
Siz anlıyorsunuz (вы понимаете)
Onlar anlıyorlar (они понимают)
IZLEMEK смотреть
Ben izliyorum (я смотрю)
Sen izliyorsun (ты смотришь)
O izliyor (он смотрит)
Biz izliyoruz (мы смотрим)
Siz izliyorsunuz (вы смотрите)
Onlar izliyorlar (они смотрят)
OYNAMAK играть
Ben oynuyorum (я играю)
Sen oynuyorsun (ты играешь)
O oynuyor (он играет)
Biz oynuyoruz (мы играем)
Siz oynuyorsunuz (вы играете)
Onlar oynuyorlar (они играют)
BEKLEMEK ждать
Ben bekliyorum (я жду)
Sen bekliyorsun (ты ждёшь)
O bekliyor (он ждёт)
Biz bekliyoruz (мы ждём)
Siz bekliyorsunuz (вы ждёте)
Onlar bekliyorlar (они ждут)
💡 Последняя a / e выпадает: anla → anlıyor, izle → izliyor, bekle → bekliyor. В oyna перед a стоит o, поэтому → oynuyor. На доске: nerede yaşıyorsun? / nerede yaşıyorsunuz?
Onlar ne yapıyorlar? — Что они делают?
💡 Двое людей (Hasan ve Mehmet) = onlar → окончание -lar: izliyorlar. Один человек — без окончания: Fatma okuyor.
Переведите с турецкого
1. Ben televizyon izliyorum.
Я смотрю телевизор.
2. Baba gazete okuyor.
Папа читает газету.
3. Abi ders çalışıyor.
Старший брат делает уроки (занимается).
4. Kardeş oyun oynuyor.
Младший брат (сестра) играет.
5. Kedi uyuyor.
Кошка спит.
6. Moskova'da yaşıyoruz.
Мы живём в Москве.
7. Üniversitede okuyorum.
Я учусь в университете.
8. Bu adam ne yapıyor?
Что делает этот мужчина?
9. Sen Türkçe biliyorsun.
Ты знаешь турецкий.
10. İngilizce öğretiyorsunuz.
Вы преподаёте английский.
💡 okumak — и «читать», и «учиться»: okulda / üniversitede okumak — учиться в школе / университете. А «учить предмет» — öğrenmek: Türkçe öğrenmek. öğrenci — ученик (öğrenmek), öğretmen — учитель (öğretmek). abi — старший брат, kardeş — младший брат или сестра, ders çalışmak — делать уроки.
Переведите с русского
1. Я играю в саду.
Bahçede oynuyorum.
2. Они работают в офисе.
Ofiste çalışıyorlar.
3. Собака спит на диване.
Köpek kanepede uyuyor.
4. Ты преподаёшь математику.
Matematik öğretiyorsun.
5. Он хорошо знает английский.
O iyi İngilizce biliyor. (естественнее «İngilizceyi iyi biliyor» — винительный падеж будет позже)
6. Я делаю домашнее задание.
Ödev yapıyorum.
7. Мы смотрим телевизор.
Televizyon izliyoruz.
8. Мы живём в Стамбуле.
İstanbul'da yaşıyoruz.
9. Мама читает книгу.
Anne kitap okuyor.
10. Я учусь в школе.
Okulda okuyorum.
💡 Местоимение можно опустить — лицо видно по окончанию: «Ofiste çalışıyorlar». Слова с доски: ofiste — в офисе, kanepe — диван, uyuyor, matematik, ödev — домашнее задание, izlemek — смотреть.
Озвончение t → d: потренируйтесь
1. Gitmek → ben … — идти
Ben gidiyorum. (я иду)
2. Etmek → o … — делать
O ediyor. (он делает)
3. Tatmak → sen … — пробовать на вкус
Sen tadıyorsun. (ты пробуешь)
4. Dans etmek → biz … — танцевать
Biz dans ediyoruz. (мы танцуем)
5. Yardım etmek → ben … — помогать
Ben yardım ediyorum. (я помогаю)
6. Seyretmek → siz … — смотреть
Siz televizyon seyrediyorsunuz. (вы смотрите телевизор)
7. Hissetmek → ben … — чувствовать
Ben mutluluk hissediyorum. (я чувствую счастье)
8. Reddetmek → onlar … — отказывать(ся)
Onlar reddediyorlar. (они отказываются)
Birleştirin — Соедините картинку и глагол
Буквы картинок — по пометкам на слайде; часть пометок мелкая, сверьте со своим листом.
1. konuşmak (говорить)ı — İnsanlar konuşuyorlar. (Люди разговаривают.)
2. uyumak (спать)c — Kadın uyuyor. (Женщина спит.)
3. oynamak (играть)f — Çocuklar oynuyorlar. (Дети играют.)
4. yemek (есть)ç — Kadın yemek yiyor. (Женщина ест.)
5. gezmek (гулять)b — Onlar geziyorlar. (Они гуляют.)
6. çalışmak (работать)e — Adam çalışıyor. (Мужчина работает.)
7. öğrenmek (учить)a — Çocuk İngilizce öğreniyor. (Ребёнок учит английский.)
8. okumak (читать)h — Kız kitap okuyor. (Девушка читает книгу.)
9. izlemek (смотреть)g — Çocuklar televizyon izliyorlar. (Дети смотрят телевизор.)
Kaçıncı resimde ne yapıyorlar? — Что делают на какой картинке?
Birinci resimde çocuk İngilizce öğreniyor. (На первой картинке ребёнок учит английский.)
Siz her gün ne yapıyorsunuz? — Что вы делаете каждый день?
Her gün çalışıyorum, Türkçe öğreniyorum ve kitap okuyorum. (Каждый день я работаю, учу турецкий и читаю.)
Başka her gün ne yapıyorsunuz? — Что ещё вы делаете каждый день?
Spor yapıyorum ve müzik dinliyorum. (Занимаюсь спортом и слушаю музыку.)
Denizde yüzüyor musunuz? — Вы плаваете в море?
Evet, yazın denizde yüzüyorum. (Да, летом плаваю в море.)
💡 hafta — неделя, başka — ещё, другой, ödev yapmak — делать домашнее задание.
Kaçta? — Ответьте на вопросы
Время в ответах — как в пометках на доске (7, 8, 10, 6, 11); подставьте своё.
1. Kaçta kalkıyorsunuz? — Во сколько вы встаёте?
Yedide kalkıyorum. (Я встаю в семь.)
2. Kaçta kahvaltı yapıyorsunuz? — Во сколько вы завтракаете?
Sekizde kahvaltı yapıyorum. (Я завтракаю в восемь.)
3. Kaçta çıkıyorsunuz? — Во сколько вы выходите из дома?
Onda çıkıyorum. (Я выхожу в десять.)
4. Kaçta dinleniyorsunuz? — Во сколько вы отдыхаете?
Altıda dinleniyorum. (Я отдыхаю в шесть.)
5. Kaçta yatıyorsunuz? — Во сколько вы ложитесь спать?
On birde yatıyorum. (Я ложусь в одиннадцать.)
💡 Новые глаголы: kalkmak — вставать, çıkmak — выходить, dinlenmek — отдыхать, yatmak — ложиться (спать). Образец со слайда: «Kaçta kalkıyorsun? — Dokuzda (9'da) kalkıyorum».
Hangi fotoğrafı anlatıyorum? — Какое фото я описываю?
1. Resimde beş kişi var. Onlar masada oturuyorlar. Anne yemek veriyor. Aile yemek yiyor.
На картинке пять человек. Они сидят за столом. Мама раздаёт еду. Семья ест. → фото за обеденным столом
2. Resimde altı kişi var. Onlar koltukta oturuyorlar. Büyükanne fotoğraflar gösteriyor. Aile mutlu.
На картинке шесть человек. Они сидят на диване. Бабушка показывает фотографии. Семья счастлива. → фото в гостиной
💡 Новые слова со слайда: kişi — человек, aile — семья, vermek — давать (veriyor), göstermek — показывать, büyükanne — бабушка, mutlu — счастливый. «Aile yemek yiyor» — исключение yemek → yiyor.
Опишите картинку
На слайде — гостиная: папа с газетой, мама с чашкой, девочка за пианино, малышка на ковре и собака. Образец описания:
1. Baba koltukta oturuyor ve gazete okuyor.
Папа сидит в кресле и читает газету.
2. Anne çay içiyor.
Мама пьёт чай.
3. Kız piyano çalıyor.
Девочка играет на пианино.
4. Küçük kız halıda oturuyor ve kitap okuyor.
Маленькая девочка сидит на ковре и читает книгу.
5. Köpek halıda yatıyor.
Собака лежит на ковре.
💡 piyano çalmak — играть на пианино (на инструменте — çalmak, не oynamak!), bakmak — смотреть на, yazmak — писать, yatmak — лежать, görmek — видеть, halı — ковёр.
Okuyalım! Onur
Merhaba! Benim adım Onur. Ben öğretmenim. Ben Kadıköy'de oturuyorum.
Привет! Меня зовут Онур. Я учитель. Я живу в Кадыкёе.
Her sabah 07.00'de kalkıyorum. Duş alıyorum. Kahvaltı yapıyorum. Küçük bir okulda çalışıyorum.
Каждое утро встаю в 7:00. Принимаю душ. Завтракаю. Работаю в маленькой школе.
Her gün çalışıyorum ve sonra arkadaşlarımla buluşuyorum. Biz genellikle filmler hakkında konuşuyoruz.
Каждый день работаю, а потом встречаюсь с друзьями. Мы обычно разговариваем о фильмах.
Sonra eve dönüyorum. Kitap okuyorum ve yatıyorum.
Потом возвращаюсь домой. Читаю книгу и ложусь спать.
1. Onur ne iş yapıyor? — Кем работает Онур?
Onur öğretmen. (Онур — учитель.)
2. Onur nerede oturuyor? — Где живёт Онур?
Kadıköy'de oturuyor. (В Кадыкёе.)
3. Onur kaçta kalkıyor? — Во сколько встаёт Онур?
Yedide kalkıyor. (В семь.)
4. Ne hakkında konuşuyorlar? — О чём они говорят?
Filmler hakkında konuşuyorlar. (О фильмах.)
💡 oturmak — и «сидеть», и «жить» (= kalmak / yaşamak). … hakkında — «о …»: Ne hakkında konuşuyorsunuz? — «О чём вы говорите?». arkadaşlarımla — «с моими друзьями» (-la = ile, «с»). buluşmak — встречаться, dönmek — возвращаться, duş almak — принимать душ.
Okuyalım! Gülay — вставьте окончания
Benim adım Gülay. Ben üniversite öğrenciyim. Ben 24 yaşındayım. Ben Bakırköy'de yaşıyorum.
Меня зовут Гюлай. Я студентка университета. Мне 24 года. Я живу в Бакыркёе.
Bazen erken, bazen geç kalkıyorum. Ben arkadaşlarımla aynı evde kalıyorum.
Иногда я встаю рано, иногда поздно. Я живу в одном доме с подругами.
Biz sabahları kahvaltı yapıyoruz. Ben kitap okuyorum. Onlar televizyon izliyorlar.
По утрам мы завтракаем. Я читаю книгу. Они смотрят телевизор.
Sonra beraber çıkıyoruz. Akşam dışarıda geziyoruz. Evde genellikle film izliyorum ve ders çalışıyorum.
Потом мы вместе выходим. Вечером гуляем на улице. Дома я обычно смотрю фильмы и занимаюсь.
Siz her gün ne yapıyorsunuz? — А вы что делаете каждый день?
Her gün çalışıyorum, akşam Türkçe öğreniyorum. (Каждый день работаю, вечером учу турецкий.)
💡 bazen — иногда, erken — рано, geç — поздно, aynı — тот же, sabahları — по утрам, beraber — вместе, dışarıda — на улице. В первом предложении — окончания «я есть» из урока 1: öğrenciyim, yaşındayım.
Переведите (отрицание) — с турецкого
1. Ben televizyon izlemiyorum.
Я не смотрю телевизор.
2. Çocuklar top oynamıyorlar.
Дети не играют в мяч.
3. Misafirler yemek yemiyorlar.
Гости не едят.
4. Abla müzik dinlemiyor.
Старшая сестра не слушает музыку.
5. Bugün yağmur yağmıyor.
Сегодня не идёт дождь.
6. Siz kitap okumuyorsunuz.
Вы не читаете книгу.
7. Çince bilmiyorsun.
Ты не знаешь китайский.
8. Her gün kahvaltı yapmıyoruz.
Мы не завтракаем каждый день.
💡 abla — старшая сестра (abi — старший брат), yağmur yağmak — идти (о дожде), Çince — китайский язык.
Переведите (отрицание) — с русского
1. Ты не завтракаешь каждое утро.
Her sabah kahvaltı yapmıyorsun.
2. Папа не смотрит этот фильм.
Babam bu filmi izlemiyor. (filmi — «этот фильм» в винительном падеже, его пройдём позже)
3. Вы не едите в ресторане.
Restoranda yemek yemiyorsunuz.
4. Я не знаю польский.
Lehçe bilmiyorum. (Lehçe — польский язык)
5. Они не играют в компьютер.
Bilgisayar oynamıyorlar.
6. Сейчас не идёт снег.
Şimdi kar yağmıyor. (kar — снег)
7. Мы не читаем газеты.
Gazete okumuyoruz.
8. Я не слушаю радио.
Radyo dinlemiyorum.
💡 Слова с подсказки на слайде: izlemek, okumak (читать, учиться), yağmak (идти — об осадках), oynamak, dinlemek, kahvaltı yapmak, bilmek, yemek.
Перепишите в отрицательной форме
1. Ben her gün parkta koşuyorum.
Ben her gün parkta koşmuyorum. (Я не бегаю каждый день в парке.)
2. Ben her sabah kahvaltı yapıyorum.
Ben her sabah kahvaltı yapmıyorum. (Я не завтракаю каждое утро.)
3. Ben ve arkadaşım okulda okuyoruz.
Ben ve arkadaşım okulda okumuyoruz. (Мы с другом не учимся в школе.)
4. Anne Türkçe anlıyor.
Anne Türkçe anlamıyor. (Мама не понимает по-турецки.)
5. Baba her hafta köpek ile geziyor.
Baba her hafta köpek ile gezmiyor. (Папа не гуляет с собакой каждую неделю.)
6. Siz İngilizce öğretiyorsunuz.
Siz İngilizce öğretmiyorsunuz. (Вы не преподаёте английский.)
7. Onlar çay içiyorlar.
Onlar çay içmiyorlar. (Они не пьют чай.)
8. Çocuklar parkta top oynuyorlar.
Çocuklar parkta top oynamıyorlar. (Дети не играют в мяч в парке.)
9. Ben ofiste çalışıyorum.
Ben ofiste çalışmıyorum. (Я не работаю в офисе.)
10. Biz işte bilgisayar kullanıyoruz.
Biz işte bilgisayar kullanmıyoruz. (Мы не пользуемся компьютером на работе.)
💡 В отрицании возвращаем основу целиком: anlıyor → anlamıyor, oynuyor → oynamıyor, öğretiyor → öğretmiyor. kullanmak — пользоваться, işte — на работе.
Закончите вопросы и ответьте на них
1. Ne sıklıkla spor yapıyorsun? — Как часто ты занимаешься спортом?
Haftada iki defa spor yapıyorum. (Два раза в неделю.)
2. Haftada kaç defa duş yapıyorsun? — Сколько раз в неделю ты принимаешь душ?
Her gün duş yapıyorum. (Каждый день.)
3. Nerede yaşıyorsun? — Где ты живёшь?
Antalya'da yaşıyorum. (В Анталье.)
4. Kahvaltıda ne yiyorsun? — Что ты ешь на завтрак?
Yumurta ve peynir yiyorum. (Яйца и сыр.)
5. Biz şimdi ne yapıyoruz? — Что мы сейчас делаем?
Türkçe öğreniyoruz. (Учим турецкий.)
6. Arkadaş nerede çalışıyor? — Где работает друг?
Bir ofiste çalışıyor. (В офисе.)
7. Çocuklar kaçta yatıyorlar? — Во сколько дети ложатся спать?
Dokuzda yatıyorlar. (В девять.)
8. Sen evde ne yapıyorsun? — Что ты делаешь дома?
Kitap okuyorum ve film izliyorum. (Читаю и смотрю фильмы.)
💡 Пункт 4: «ne y____?» — это yemek → yiyor, исключение: yiyorsun. yumurta — яйцо, peynir — сыр. Ответы — образцы, подставьте свои.
Вопрос по картинкам
Картинки со слайда: дети у телевизора, закат, раскрытая книга, собака в бассейне, кошка спит, дети с мячом.
1. Çocuklar kitap okuyorlar mı? — Дети читают?
Hayır, okumuyorlar. Televizyon seyrediyorlar. (Нет. Они смотрят телевизор.)
2. Yağmur yağıyor mu? — Идёт дождь?
Hayır, yağmıyor. Hava güzel. (Нет. Погода хорошая.)
3. Kız oyun oynuyor mu? — Девочка играет?
Hayır, oynamıyor. Kitap okuyor. (Нет. Она читает книгу.)
4. Köpek yüzüyor mu? — Собака плавает?
Evet, köpek yüzüyor. (Да, плавает.)
5. Kedi uyuyor mu? — Кошка спит?
Evet, kedi uyuyor. (Да, спит.)
6. Çocuklar okuyorlar mı? — Дети учатся (читают)?
Hayır, okumuyorlar. Top oynuyorlar. (Нет. Они играют в мяч.)
💡 Ответ «нет» + что делают на самом деле — самая полная форма: «Hayır, okumuyorlar. Televizyon seyrediyorlar».
Ne sıklıkla? — Составьте вопросы и ответьте
Как в примере: «Müzik dinliyor musun? — Ne sıklıkla müzik dinliyorsun?»
1. Kahvaltı yapıyor musun? Ne sıklıkla kahvaltı yapıyorsun? — kahvaltı yapmak
Her gün kahvaltı yapıyorum. (Каждый день завтракаю.)
2. Film izliyor musun? Ne sıklıkla film izliyorsun? — film izlemek
Bazen film izliyorum. (Иногда смотрю фильмы.)
3. Bilgisayar oynuyor musun? Ne sıklıkla bilgisayar oynuyorsun? — bilgisayar oynamak
Hiç bilgisayar oynamıyorum. (Никогда не играю в компьютер.)
4. Alışveriş yapıyor musun? Ne sıklıkla alışveriş yapıyorsun? — alışveriş yapmak
Haftada bir defa alışveriş yapıyorum. (Раз в неделю.)
5. Kitap okuyor musun? Ne sıklıkla kitap okuyorsun? — kitap okumak
Sık sık kitap okuyorum. (Часто читаю.)
6. Spor yapıyor musun? Ne sıklıkla spor yapıyorsun? — spor yapmak
Genellikle sabahları spor yapıyorum. (Обычно по утрам.)
7. Şarkı söylüyor musun? Ne sıklıkla şarkı söylüyorsun? — şarkı söylemek
Nadiren şarkı söylüyorum. (Редко пою.)
8. Denizde yüzüyor musun? Ne sıklıkla denizde yüzüyorsun? — denizde yüzmek
Yazın her gün denizde yüzüyorum. (Летом каждый день плаваю в море.)
Kaç defa? — Сколько раз?
1. Haftada kaç defa film izliyorsunuz? — Сколько раз в неделю вы смотрите фильмы?
Haftada iki defa film izliyorum. (Два раза в неделю.)
2. Günde kaç defa kahve içiyorsunuz? — Сколько раз в день вы пьёте кофе?
Günde üç defa kahve içiyorum. (Три раза в день.)
3. Yılda kaç kez tatil yapıyorsunuz? — Сколько раз в год вы ездите в отпуск?
Yılda bir kez tatil yapıyorum. (Раз в год.)
4. Haftada kaç defa spor yapıyorsunuz? — Сколько раз в неделю вы занимаетесь спортом?
Haftada dört defa spor yapıyorum. (Четыре раза.)
5. Günde kaç saat uyuyorsunuz? — Сколько часов в день вы спите?
Günde yedi saat uyuyorum. (Семь часов.)
6. Haftada kaç gün çalışıyorsunuz? — Сколько дней в неделю вы работаете?
Haftada beş gün çalışıyorum. (Пять дней.)
7. Ayda kaç kitap okuyorsunuz? — Сколько книг в месяц вы читаете?
Ayda bir kitap okuyorum. (Одну книгу в месяц.)
💡 Схема: период-da/de + kaç defa / kaç saat / kaç gün. saatte, günde, haftada, ayda, yılda. Ответы — образцы.
Ответьте на вопросы: Evet / Hayır
1. Anneni çok özlüyor musun? — Ты очень скучаешь по маме?
Evet, çok özlüyorum. / Hayır, çok özlemiyorum.
2. Çocuk kitap okuyor mu? — Ребёнок читает книгу?
Evet, okuyor. / Hayır, okumuyor.
3. Siz havuzda yüzüyor musunuz? — Вы плаваете в бассейне?
Evet, yüzüyorum. / Hayır, yüzmüyorum.
4. Televizyon seyrediyor musun? — Ты смотришь телевизор?
Evet, seyrediyorum. / Hayır, seyretmiyorum.
5. Türkçe biliyorlar mı? — Они знают турецкий?
Evet, biliyorlar. / Hayır, bilmiyorlar.
6. Akşam geç mi yatıyorsunuz? — Вы поздно ложитесь вечером?
Evet, geç yatıyorum. / Hayır, geç yatmıyorum.
7. Film saat 9:00'da başlıyor mu? — Фильм начинается в 9:00?
Evet, dokuzda başlıyor. / Hayır, dokuzda başlamıyor.
8. Öğrenciler ders çalışıyorlar mı? — Студенты занимаются?
Evet, çalışıyorlar. / Hayır, çalışmıyorlar.
9. Bebek çok ağlıyor mu? — Малыш много плачет?
Evet, çok ağlıyor. / Hayır, çok ağlamıyor.
10. Siz sigara içiyor musunuz? — Вы курите?
Evet, içiyorum. / Hayır, içmiyorum.
💡 Вопрос к «вы» (siz) → ответ «я»: yüzüyor musunuz? → yüzüyorum. seyretmek в отрицании без озвончения: seyretmiyorum. özlemek — скучать, başlamak — начинаться, ağlamak — плакать, bebek — малыш, sigara içmek — курить.
📝 Домашнее задание
1. пропуски с yapmak · 2. закончить предложения · 3. Cümleleri tamamlayın · 4. рассказ «Мой день» · 5. вопрос и ответы · 6. günde / haftada / ayda / yılda
ДЗ 1. Boşlukları doldurun — Заполните пропуски (yapmak)
yemek yapmak, temizlik yapmak, duş yapmak, alışveriş yapmak, kahvaltı yapmak, makyaj yapmak, tatil yapmak.
1. Ev çok kirli. Bugün temizlik yapıyorum.
Дом очень грязный. Сегодня я убираюсь.
2. Her sabah kalkıyorum ve kahvaltı yapıyorum.
Каждое утро я встаю и завтракаю.
3. Partiye gidiyorum. Önce makyaj yapıyorum.
Я иду на вечеринку. Сначала крашусь.
4. Yazın tatil yapıyoruz ve denize gidiyoruz.
Летом мы отдыхаем и едем на море.
5. Akşam misafirler geliyor. Ben yemek yapıyorum.
Вечером приходят гости. Я готовлю еду.
6. Spor yapıyorum ve sonra duş yapıyorum.
Я занимаюсь спортом, а потом принимаю душ.
7. Bugün pazar. Annem ve ben alışveriş yapıyoruz.
Сегодня воскресенье. Мы с мамой ходим за покупками.
💡 «Annem ve ben» = мы → окончание -uz: yapıyoruz. kirli — грязный, önce — сначала, sonra — потом, misafir — гость, pazar — воскресенье (и рынок).
ДЗ 2. Cümleleri bitirin — Закончите предложения
oynamak, gitmek, gezmek, yapmak, söylemek, yüzmek, izlemek, gitmek, koşmak, uyumak.
1. Aysun, salonda televizyon izliyor.
Айсун смотрит телевизор в гостиной.
2. Onlar bugün alışveriş yapıyorlar.
Они сегодня ходят за покупками.
3. Çocuk havuzda yüzüyor.
Ребёнок плавает в бассейне.
4. Çiğdem partide şarkı söylüyor.
Чигдем поёт на вечеринке.
5. Öğrenciler piknikte top oynuyorlar.
Студенты играют в мяч на пикнике.
6. Dorothy, akşam Avusturya'ya gidiyor.
Дороти вечером едет в Австрию.
7. Ece, bu akşam eve gidiyor.
Эдже сегодня вечером идёт домой.
8. Turistler İstanbul'da geziyorlar.
Туристы гуляют по Стамбулу.
9. Biz her sabah parkta koşuyoruz.
Мы каждое утро бегаем в парке.
10. Kedi koltukta uyuyor.
Кошка спит в кресле.
💡 şarkı söylemek — петь песню (söyle → söylüyor), top oynamak — играть в мяч, havuz — бассейн, koltuk — кресло, salon — гостиная. gitmek озвончается: gidiyor.
ДЗ 3. Ev ödevi. Cümleleri tamamlayın
Со словом hiç («никогда, совсем») — отрицание, без него — утверждение.
1. Ben hiç sigara iç___.
Ben hiç sigara içmiyorum. (Я никогда не курю.)
2. Öğrenciler derste hiç konuş___.
Öğrenciler derste hiç konuşmuyorlar. (Ученики на уроке совсем не разговаривают.)
3. Sen kitap oku___.
Sen kitap okuyorsun. (Ты читаешь книгу.)
4. Antalya'ya hiç kar yağ___.
Antalya'ya hiç kar yağmıyor. (В Анталье никогда не идёт снег.)
5. Ben müzik dinle___.
Ben müzik dinliyorum. (Я слушаю музыку.)
6. Onlar televizyon seyret___.
Onlar televizyon seyrediyorlar. (Они смотрят телевизор.)
7. Biz öğle yemeği ye___.
Biz öğle yemeği yiyoruz. (Мы обедаем.)
8. O annesine mektup yaz___.
O annesine mektup yazıyor. (Он пишет письмо маме.)
9. Biz futbol oyna___.
Biz futbol oynuyoruz. (Мы играем в футбол.)
10. Öğrenciler sınıfta İngilizce konuş___.
Öğrenciler sınıfta İngilizce konuşuyorlar. (Ученики говорят в классе по-английски.)
11. Öğretmen gözlük tak___.
Öğretmen gözlük takıyor. (Учитель носит очки.)
12. Biz hiç pikniğe git___.
Biz hiç pikniğe gitmiyoruz. (Мы никогда не ездим на пикник.)
13. Öğretmen öğrencilere kötü not ver___.
Öğretmen öğrencilere kötü not veriyor. (Учитель ставит ученикам плохие оценки.)
14. Babam bana hiç kız___.
Babam bana hiç kızmıyor. (Папа никогда на меня не сердится.)
15. Ahmet hafta sonu çok uyu___.
Ahmet hafta sonu çok uyuyor. (Ахмет много спит в выходные.)
16. Ali akşam erken yat___.
Ali akşam erken yatıyor. (Али вечером рано ложится.)
17. Zafer Bey gömlek ütüle___.
Zafer Bey gömlek ütülüyor. (Господин Зафер гладит рубашку.)
18. Nilgün odasını temizle___.
Nilgün odasını temizliyor. (Нильгюн убирает свою комнату.)
19. Nermin arabasını yıka___.
Nermin arabasını yıkıyor. (Нермин моет свою машину.)
💡 hiç → отрицательная форма (пункты 1, 2, 4, 12, 14). Особые формы: yemek → yiyoruz (7), seyretmek → seyrediyorlar (6, озвончение), gitmek → gitmiyoruz (12, в отрицании без озвончения). На -a / -e: dinle → dinliyor, oyna → oynuyor, ütüle → ütülüyor, temizle → temizliyor, yıka → yıkıyor. Слова: öğle yemeği — обед, mektup — письмо, gözlük takmak — носить очки, not vermek — ставить оценку, kızmak — сердиться, hafta sonu — выходные, ütülemek — гладить, temizlemek — убирать, yıkamak — мыть.
ДЗ 4. Benim günüm — Мой день
Рассказ о своём дне — только слова и грамматика уроков 1–6. Нажмите на предложение, чтобы послушать, или .
1. Her sabah sekizde kalkıyorum.
Каждое утро я встаю в восемь.
2. Duş alıyorum ve kahvaltı yapıyorum.
Я принимаю душ и завтракаю.
3. Kahvaltıda yumurta ve peynir yiyorum, kahve içiyorum.
На завтрак я ем яйца и сыр, пью кофе.
4. Dokuzda sahilde yürüyorum.
В девять я гуляю по набережной.
5. Sabah sahilde yürümek çok güzel.
Утром гулять по набережной очень приятно.
6. Sonra evdeyim ve bilgisayarda çalışıyorum.
Потом я дома и работаю за компьютером.
7. Sonra yemek yiyorum.
Потом я ем.
8. İkide sahilde bisiklet sürüyorum.
В два я катаюсь на велосипеде по набережной.
9. Akşam arkadaşlar ile geziyorum.
Вечером я гуляю с друзьями.
10. On birde evdeyim ve yatıyorum.
В одиннадцать я дома и ложусь спать.
11. Yorgunum ama mutluyum!
Я устал, но счастлив!
💡 Не из уроков: sahil — набережная, bisiklet sürmek — кататься на велосипеде (bisiklet — велосипед), yumurta — яйцо, peynir — сыр.
Всё остальное пройдено: sekizde, dokuzda, ikide, on birde — Kaçta? (урок 6); evdeyim, yorgunum, mutluyum — личные окончания (урок 1);
sahilde, bilgisayarda, kahvaltıda — местный падеж; yürümek güzel — инфинитив + оценка (урок 5); ve, sonra, ama, ile; duş almak, kahvaltı yapmak, yemek yemek, kalkmak, yatmak, gezmek — урок 6.
ДЗ 5. Вопрос и ответы: Evet / Hayır
Допишите вопросительную частицу и ответьте «да» и «нет». На фото листа — пункты 5–21, пунктов 1–4 на нём нет.
5. Siz Türkçe öğreniyor musunuz? — Вы учите турецкий? — Да, учим. / Нет, не учим.
Evet, biz Türkçe öğreniyoruz.
Hayır, biz Türkçe öğrenmiyoruz.
Hayır, biz Türkçe öğrenmiyoruz.
6. Onlar müzik dinliyorlar mı? — Они слушают музыку?
Evet, onlar müzik dinliyorlar.
Hayır, onlar müzik dinlemiyorlar.
Hayır, onlar müzik dinlemiyorlar.
7. Sen futbol oynuyor musun? — Ты играешь в футбол?
Evet, ben futbol oynuyorum.
Hayır, ben futbol oynamıyorum.
Hayır, ben futbol oynamıyorum.
8. O televizyon seyrediyor mu? — Он смотрит телевизор?
Evet, o televizyon seyrediyor.
Hayır, o televizyon seyretmiyor.
Hayır, o televizyon seyretmiyor.
9. Biz sabahları koşuyor muyuz? — Мы бегаем по утрам?
Evet, biz sabahları koşuyoruz.
Hayır, biz sabahları koşmuyoruz.
Hayır, biz sabahları koşmuyoruz.
10. Siz evde yemek yapıyor musunuz? — Вы готовите дома?
Evet, biz evde yemek yapıyoruz.
Hayır, biz evde yemek yapmıyoruz.
Hayır, biz evde yemek yapmıyoruz.
11. Siz çikolata istiyor musunuz? — Вы хотите шоколад?
Evet, biz çikolata istiyoruz.
Hayır, biz çikolata istemiyoruz.
Hayır, biz çikolata istemiyoruz.
12. Ayşe Türkçe konuşuyor mu? — Айше говорит по-турецки?
Evet, Ayşe Türkçe konuşuyor.
Hayır, Ayşe Türkçe konuşmuyor.
Hayır, Ayşe Türkçe konuşmuyor.
13. Sen Rusça yazıyor musun? — Ты пишешь по-русски?
Evet, ben Rusça yazıyorum.
Hayır, ben Rusça yazmıyorum.
Hayır, ben Rusça yazmıyorum.
14. Biz otobüs bekliyor muyuz? — Мы ждём автобус?
Evet, biz otobüs bekliyoruz.
Hayır, biz otobüs beklemiyoruz.
Hayır, biz otobüs beklemiyoruz.
15. Siz okula gidiyor musunuz? — Вы идёте в школу?
Evet, biz okula gidiyoruz.
Hayır, biz okula gitmiyoruz.
Hayır, biz okula gitmiyoruz.
16. Onlar eve geliyorlar mı? — Они приходят домой?
Evet, onlar eve geliyorlar.
Hayır, onlar eve gelmiyorlar.
Hayır, onlar eve gelmiyorlar.
17. Ben erken kalkıyor muyum? — Я рано встаю?
Evet, ben erken kalkıyorum.
Hayır, ben erken kalkmıyorum.
Hayır, ben erken kalkmıyorum.
18. Sen geç yatıyor musun? — Ты поздно ложишься?
Evet, ben geç yatıyorum.
Hayır, ben geç yatmıyorum.
Hayır, ben geç yatmıyorum.
19. O odada oturuyor mu? — Он сидит в комнате?
Evet, o odada oturuyor.
Hayır, o odada oturmuyor.
Hayır, o odada oturmuyor.
20. Biz Türk kahvesi seviyor muyuz? — Мы любим турецкий кофе?
Evet, biz Türk kahvesi seviyoruz.
Hayır, biz Türk kahvesi sevmiyoruz.
Hayır, biz Türk kahvesi sevmiyoruz.
21. Siz çikolata istiyor musunuz? — Вы хотите шоколад? (повтор пункта 11)
Evet, biz çikolata istiyoruz.
Hayır, biz çikolata istemiyoruz.
Hayır, biz çikolata istemiyoruz.
💡 Вопрос: -yor + mu + личное окончание отдельным словом: öğreniyor musunuz, oynuyor musun, koşuyor muyuz; у onlar — dinliyorlar mı. Ответ на «вы» — «мы» (biz), на «ты» — «я».
Отрицание — основа целиком + mı/mi/mu/mü: dinlemiyor, oynamıyor, istemiyoruz, beklemiyoruz. Озвончение только в утверждении: gidiyoruz → gitmiyoruz, seyrediyor → seyretmiyor.
istemek — хотеть (iste → istiyor), çikolata — шоколад, otobüs — автобус. okula / eve — «в школу / домой», так дано в задании.
ДЗ 6. Boşlukları doldurun: günde, haftada, ayda, yılda
Вставьте günde (в день), haftada (в неделю), ayda (в месяц) или yılda (в год).
1. Her sabah kahve içiyorum. ___ bir defa kahve içiyorum.
Günde (Каждое утро я пью кофе. Раз в день я пью кофе.)
2. Pazartesi, çarşamba ve cuma spor yapıyorum. ___ üç defa spor yapıyorum.
Haftada (В понедельник, среду и пятницу я занимаюсь спортом. Три раза в неделю.)
3. Her yaz Antalya'ya gidiyoruz. ___ bir defa Antalya'ya gidiyoruz.
Yılda (Каждое лето мы ездим в Анталью. Раз в год.)
4. Her ayın ilk cumartesi günü arkadaşlarımla buluşuyorum. ___ bir defa arkadaşlarımla buluşuyorum.
Ayda (В первую субботу каждого месяца встречаюсь с друзьями. Раз в месяц.)
5. Sabah ve akşam dişlerimi fırçalıyorum. ___ iki defa dişlerimi fırçalıyorum.
Günde (Утром и вечером я чищу зубы. Два раза в день.)
6. Cumartesi ve pazar günleri Türkçe çalışıyorum. ___ iki defa Türkçe çalışıyorum.
Haftada (По субботам и воскресеньям я занимаюсь турецким. Два раза в неделю.)
7. Her üç ayda bir dişçiye gidiyorum. ___ bir defa değil, üç ayda bir defa dişçiye gidiyorum.
Ayda (Раз в три месяца я хожу к стоматологу. Не раз в месяц, а раз в три месяца.)
8. Her sabah, öğleden sonra ve akşam köpeğimi gezdiriyorum. ___ üç defa köpeğimi gezdiriyorum.
Günde (Утром, днём и вечером я выгуливаю собаку. Три раза в день.)
💡 Смотрим, сколько раз за какой период: «каждое утро» → раз в день, «пн, ср, пт» → три раза в неделю, «каждое лето» → раз в год.
В пункте 7 подвох: «раз в три месяца» — значит не раз в месяц: Ayda bir defa değil.
Новые слова: pazartesi — понедельник, çarşamba — среда, cuma — пятница, cumartesi — суббота, pazar — воскресенье, yaz — лето,
dişlerimi fırçalamak — чистить зубы, köpeğimi gezdirmek — выгуливать собаку, dişçi — стоматолог, ilk — первый.
Исходный падеж: okuldan, evden, senden, köpekten korkuyorum →
Разработано ©АртСофт для изучения турецкого языка, 2026.